Zaburzenia ilościowe obejmują zwiększone wydzielanie śliny - ptyalismus, zmniejszone wydzielanie - sialopenia, oraz całkowity brak śliny - asialia.
Wzmożone wydzielanie śliny (ślinotok), może być rzekome (psychogenne) lub prawdziwe, gdzie ilość wydzielanej śliny przekracza na czczo 50ml/godzinę. Może wystąpić w przebiegu:

• Ostrych zapaleń jamy ustnej i gardła,
• Chorób zakaźnych,
• Leczenia środkami przeciwdrgawkowymi,
• Zatruć środkami chemicznymi i lekami,
• Zatruć pokarmowych oraz chorób przełyku, żołądka, trzustki,
• Ciąży,
• Chorób macicy i jajników,
• Wyrzynania się zębów u dzieci,
• Bruksizmu,
• Nocnego oddychania przez usta.

Sam ślinotok nie powoduje zmian na błonie śluzowej, występuje jednak poczucie dyskomfortu. Jeśli występuje przewlekłe sączenie się śliny powstają maceracje- spękana sucha skóra na rumieniowym podłożu.

Leczenie polega na nawilżaniu miejsc spękanych. Zalecane jest unikanie słodkich napojów gazowanych, kwaśnych owoców i napojów. W zaburzeniach neurologicznych stosuje się toksynę botulinową, którą wstrzykuje się do ślinianek podżuchwowych i przyusznych. Stosuje się również leki cholinolityczne, wywołują jednak one efekty uboczne takie jak: zaburzenia widzenia, zaparcia, zatrzymanie moczu, rozdrażnienie, bóle głowy i inne. Bezwzględnie przeciwskazane są w przypadkach jaskry, miastenii, epizodów zatrzymania moczu w wywiadzie. Inne metody leczenia to podwiązanie lub przełożenie przewodów wyprowadzających śliniaki ku tyłowi jamy ustnej, radiologiczne niszczenie lub chirurgiczne usuwanie gruczołów ślinowych.

fot. panthermedia

Zmniejszone wydzielanie śliny występuje, gdy ilość wydzielanej śliny na czczo jest mniejsza niż 35ml/godzinę. Wywołuje to uczucie suchości - kserostomię. Sialopenia dzieli się na rzekomą oraz prawdziwą, która dzieli się na dwa typy. Typ I - gdzie nie występują zmiany zanikowe, w typie II natomiast występują.

Najczęstsze przyczyny suchości w jamie ustnej to:

• Leki o właściwościach kserostomiogenicznych m. in. diuretyki, antydepresanty, narkotyczne leki przeciwbólowe,
• Choroby układowe o podłożu autoimmunologicznym,
• Cukrzyca,
• Niedoczynność tarczycy,
• Radioterapia stosowana na okolice głowy i szyi,
• Parkinsonizm, choroba Alzheimera,
• Depresja,
• Choroby infekcyjne,
• Kandydiaza,
• Zaburzenia hormonalne,
• Niedobory pokarmowe,
• Nerwice, stres,
• Palenie tytoniu,
• Oddychanie przez usta,
• Odwodnienie organizmu,
• Podeszły wiek,
• Choroby gruczołów ślinowych.

Zatrucie lekami np. atropiną, środkami narkotycznymi, nikotyną mogą doprowadzić do całkowitego braku śliny.