Rozwój tkanek i narządów rozpoczyna się już w 15 dniu życia zarodka ludzkiego, a kończy w okresie dojrzewania ok. 18 roku życia. Różne czynniki zewnątrz- i wewnątrzpochodne działające w okresie zarodkowym, płodowym i osobniczym wpływają na kształtowanie osobnicze. Na postać wady rozwojowej ma wpływ rodzaj i czas działania czynnika oraz okres rozwoju, w jakim działa.
Rozróżniamy czynniki:
1) Wewnątrzpochodne (tzw. genetyczne):
a) Dziedziczność,
b) Niepełnowartościowość komórek płciowych.
2) Zewnątrzpochodne (tzw. środowiskowe):
a) Niedotlenienie,
b) Działanie promieni jonizujących,
c) Niedobory żywieniowe matki:
- Hipoproteinemia,
- Awitaminozy A, B6, C,
- Hiperwitaminozy,
d) Zakażenia:
- Wirusowe (różyczka, grypa),
- Bakteryjne,
- Pierwotniakowe (toksoplazmoza),
e) Zaburzenia metaboliczne i hormonalne matki,
f) Czynniki chemiczne i leki o teratogennym działaniu (cytostatyki, neuroleptyki),
g) Czynniki immunologiczne,
h) Czynniki mechaniczne (urazy brzucha, guzy macicy),
i) Urazy psychiczne matki.
Najczęstszą wadą rozwojową w zakresie twarzy i jamy ustnej jest rozszczep wargi górnej, wyrostka zębodołowego i podniebienia. Przyczyną powstania tej wady jest działanie czynnika teratogennego ok. 7. tygodnia życia płodowego, który powoduje brak rozwoju podniebienia pierwotnego (rozszczep wargi i wyrostka zębodołowego). Gdy czynnik działa między 6-12 tygodniem prowadzi do rozszczepu podniebienia wtórnego, w skład, którego zaliczamy podniebienie twarde i miękkie.
Wady rozwojowe możemy podzielić na:
- Wrodzone- powstają podczas rozwoju wewnątrzłonowego,
- Nabyte- powstają podczas urazu okołoporodowego, po urodzeniu,
- Pojedyncze,
- Mnogie.
Podział morfologiczny:
1. Rozszczep, szczelina (twarzy, podniebienia, wargi dolnej, żuchwy, języka),
2. Zmiany ilościowe:
a. Brak np. języka, żuchwy, szczęki,
b. Niedorozwój np. żuchwy, szczęki, zębów,
c. Przerost np. języka, żuchwy, szczęki, zębów,
3. Nieprawidłowe położenie,
4. Zmiany jakościowe (torbiel wrodzona, przetoka wrodzona).
